Onze kudde

Trance, onze 9 jarige KWPN ruin is ‘de baas’ in onze kudde. Natuurlijk zijn gedomesticeerde paarden niet geheel te vergelijken met de kuddes in het wild. Daar leidt de Alfa merrie een familie die bestaat uit meerdere merries met hun veulens en één hengst. Het is zijn taak om zijn harem gezond te houden, uit te breiden en te verdedigen.

De Alfa merrie leidt de kudde naar de juiste gebieden, naar water of hoger gelegen vlakten en naar die plekken waar ze kunnen vinden waar behoefte aan is. Kruiden, grassen, mineralen enz.

Trance is het meest dominant in onze kudde. Hij is de leider. De kudde let op wat hij doet als er onraad heerst. Nu heeft hij neigingen van een roddeljournalist, zijn bijnaam is paparazzi, dus zelfs bij onraad gaat hij vaak in plaats van vluchten kijken wat er aan de hand is. Hij eet en drinkt op momenten en plekken die hij prefereert. Hij verjaagt de andere leden van de kudde op een opvallend zachte wijze en toch haalt niemand het in zijn hoofd om daar geen gehoor aan te geven. Zijn intentie is altijd duidelijk. De anderen tonen respect door aan de kant te gaan als hij dat vraagt.

De “anderen” in de kudde zijn een 14 jarige KWPN ruin genaamd Rudolf, Skip, onze 8 jarige onweerstaanbare palomino Quarter, een 10 jarige kruising KWPN/Quarter merrie Niki die een heel speciale aanpak vereist en last but not least Orin een eigenwijze 15 jarige Fjord merrie autonoom is en met respect behandeld wil worden.

Toen Niki in onze kudde kwam 4 jaar geleden wisten we dat we een paard gekocht hadden met wat problemen. Ze had een zogenaamd ‘stalondeugd’. Ze weefde op stal. Maar omdat onze kudde buiten leeft veronderstelden wij dat Niki geen reden meer zou hebben om te weven.

Om gedrag van paarden (ook van mensen volgens mij) goed te kunnen begrijpen is het noodzakelijk wat van hun achtergrond te weten. Niki bleek verwaarloosd te zijn als veulen en een niet al te sterke moeder te hebben gehad waarvan ze al vroeg gescheiden was. Ze heeft een groot deel tot haar 5e alleen doorgebracht. Ondanks al die informatie deden wij de aanname dat ze het in de kudde zeker redden zou. De natuur van een paard is immers authentiek dachten wij.

Al een uur na de kennismaking begon ze langs de afrastering te ijsberen, heen en weer. Na ongeveer een half uur begon Trance naar haar te kijken. Met zijn oren volledig op haar gericht volgde hij van zo’n 20 meter afstand, nauwgezet haar beweging.

Totdat hij er genoeg van had…. Of totdat iets anders hem triggerde…. Hij begon haar patroon te doorbreken. Hij liep door haar gebaande pad en begon haar de andere kant op te sturen. Niki kon niet anders dan stoppen met ijsberen. Ze was afgeleid en ging wat anders doen. We hebben Niki daarna vrijwel niet meer zien weven.
Met de komst van Skip ontstond er een heel andere dynamiek. Skip hebben we overgenomen van een vriendin die in de Ardennen woont en haar paarden ook 24/7 buiten heeft maar dan op 130 hectare (!). Skip was de leider in zijn kudde en we hadden hem leren kennen als een dominant type, high spirited en niet bepaald een gemakkelijk karakter. Toch voelde Wout zich heel erg tot hem aangetrokken en ik ben later gaan begrijpen waarom.

Dus toen Skip arriveerde op de Veluwe leek het ons goed om de twee dominantia’s (Skip en Trance) even buiten de kudde met elkaar te confronteren. België – Nederland bleek geen spektakel.

Skip zette hoog in, was vastbesloten het even te regelen en ging in verzamelde draf op Trance af, mestte en rook eraan. Hengstengedrag dus. Hij rook aan Trance die hem op zijn beurt volledig negeerde. Skip ging eten waar Trance aan het eten was, zocht hetzelfde grassprietje maar maakte geen indruk. Trance liep een andere kant op. Skip beet Trance lichtjes in zijn flanken maar ook daarbij kreeg hij 0 op rekest. Hij mestte nogmaals, danste om Trance heen, rook, beet, snoof maar niets leek indruk te maken.

Toen Trance éénmaal op zijn zachte manier vroeg of Skip hem met rust wilde laten veerde Skip op en maakte zich direct op voor de wedstrijd. Hij boog zijn hals, piaffeerde, sloeg met zijn voorbeen, schudde wild met zijn hoofd…. Maar Trance was al weer bezig met wat anders en gunde hem niet eens een blik.

Tot het moment dat ik Trance een wortel gaf. Hij knabbelde deze tevreden op toen Skip dacht dat hij daar ook wel een stuk van kon krijgen.

Er volgde een brul van Trance met een pijlsnelle zeer dreigende achterwaartse beweging. Indrukwekkend. Dat vond Skip ook. Trance heeft hem nooit geraakt maar de game was over. Skip erkende Trance als relatief meer dominant.

Na kennismaking met de rest van de kudde waar Skip er flink van langs kreeg, ook van de merries, gebeurde er weer wat bijzonders. Skip stond na een uur rondrennen met alle kuddeleden alleen achter in de paddock terwijl de rest zich weer toelegde op het eten van vers Alpenhooi.

Het was Trance die na verloop van tijd Skip op zachte wijze benaderde en met hem neusde alsof hij wilde zeggen: “Er zijn hier een paar regels maar als jij je daar aan houdt ben je welkom”. We hebben een magische foto van dit tafereel.

De relatie met Trance heeft er toe geleid dat we hem, als we het bos ingaan, vrij mee kunnen nemen. Dat wil zeggen zonder halster en touw. Hij loopt lekker mee met de rest van de paarden die we op dat moment bij ons hebben. Je kunt je niet voorstellen hoeveel vreugde mij dat geeft als ik zie hoe hij geniet. Dit klinkt wat antropomorf maar ik weet ook wanneer hij het helemaal niet naar zijn zin heeft. Wij geloven heel sterk dat ieder paard een talent heeft en dat als je echt een relatie bouwt dat je dan vanzelf te weten komt wat het dier graag doet. Trance wordt ook onder het zadel gereden en ook met bit voor de verfijning maar ik doneer het meest op de bankrekening van onze relatie, als ik hem loslaat in het bos. Hij knabbelt wat, loopt van voor naar achter. Verwijdert zich even van de kudde en komt dan weer terug. Soms blijft hij wel wat verder achter maar altijd komt hij weer naast me lopen. Het zijn de momenten waar ik het meest gelukkig van word.

Skip liet ons vorig jaar opeens op een onverwacht moment zijn talent zien. Het was zomer en rond een uur of 10 ’s avonds werd het schemerig. Juist toen we klaar waren met het spelen met Skip en Trance en ze allebei nog ‘los’ bij ons in de bak waren, hoorden we geblaf van een paar honden. Even later kwamen ze voorbij: vijf blije langharige (sheepdog-achtige) honden met twee dames erbij. De dames hadden de honden duidelijk niet onder appèl. Wat ze ook deden en riepen: de honden sprongen alle kanten op en renden ondanks hun schelle geschreeuw “niet doen” ook de bak in. Trance bleef stokstijf staan terwijl de harige viervoeters om hem heen renden en naar hem blaften. Hij was gespannen maar deed niets. Skip daarentegen stond naast Wout en vond de dreiging onaanvaardbaar. Hij besloot tot actie over te gaan. Hij sloeg naar de honden die bij zijn achterbenen rondsprongen, mistte er één op een haar na en joeg vervolgens twee honden de bak uit waarna hij zich weer bij Wout voegde. Vrij en ongevraagd. Zo! Zijn kudde van twee was verdedigd. Dit is het talent van een paard dat koeien kan drijven. We waren allebei diep onder de indruk van dit prachtige kleine paardje met zoveel pit.

Wie niet zo blij is met dit gedrag is Jur. Jur is een zwarte kruising bouvier-boxer hond die erg van slapen houdt, het liefst midden op het pad of de weg waar jij heen moet. Hij bewaakt het terrein waar onze paarden staan, maar blaft eigenlijk nooit. Hij luiert wat in de zon, ligt in een dik pak stro bij slecht weer en steekt hierbij zijn 4 poten in de lucht. In het begin toen we Jur leerde kennen stond hij altijd op als we met de paarden het bos ingingen. Er was geen twijfel mogelijk over deze extra reisgenoot…… Gezellig vonden wij. Maar dat vond Skip niet. Skip dreef Jur de hele route voor zich uit. Maakte jacht op hem en beet hem in zijn rug als hij niet snel genoeg was. Dat was de laatste keer dat Jur vrolijk opstond als hij ons zag vertrekken. Nu doet hij altijd net of hij slaapt…….

Skip heeft veel gezichten. Er is altijd iets aan de hand, altijd iets wat hij waarneemt en wat zijn gezichtsuitdrukking beïnvloed. Trance is redelijk relaxed en meer een binnenvetter. Hij is over het algemeen ontspannen tijdens bosritten, loopt met zijn neus aan de grond en heeft een stabiel karakter. Zijn hoofd ziet er vrijwel altijd hetzelfde uit.

Bij Skip is dat heel anders. Hij ziet elke beweging, verbaast zich, kan bewonderen en verwonderen, klieren bij Trance of één van de anderen, onbedaarlijk schrikken van een schaduw of een plas en vervolgens de ontspanning zelve zijn. Geen wonder dat ik steeds zo naar hem moet kijken…..

Orin is net zoals al onze paarden opgeleid in Parelli Natural Horsmanship. De essentie van dit programma is het leren begrijpen van je paard en het aanleren van vaardigheden om met je paard om te gaan, te rijden en te spelen. Orin is echter niet zo speels. Ze heeft de uitstraling van een wat bejaarde dame, een lieve oma die je op zondag koekjes brengt. Als de kudde speelt of rent of op de loop gaat voor het vuurwerk met oud&nieuw is Orin degene die rustig hooi blijft eten, haar favoriete bezigheid. Een tijdlang stonden er twee shetland hengstjes bij ons. Sjors en Ukkie. Lang voordat Ukkie geslachtsrijp was vond Sjors het noodzakelijk zijn mannelijkheid ten volste te benutten voordat hij concurrentie zou krijgen. Hij rende de ganse dag achter de merries aan. Ook Orin moest eraan geloven. De merries hadden geen moment rust. Een bijkomend voordeel was dat ze volop beweging kregen en onze dikke Fjord er best goed uit begon te zien.

Totdat Orin op een dag had besloten geen stap meer te verzetten, wat Sjors ook zou doen. Toen ze nietsvermoedend stond te drinken uit een plas die lager lag dan de zandwal waar Sjors opliep zag hij zijn kans schoon en besprong haar. Door het touw wat ik in mijn handen had naar hem te gooien en een luide brul te geven, ging hij er onverrichterzake vandoor. Maar hij bleef proberen.

Het tij begon zich te keren voor Sjors want langzaam maar zeker leek het alsof Rudolf de onrust in de kudde beu werd. Het was Rudolf die energie begon te stoppen in Sjors zijn irritante geile gedrag. Hij joeg hem door de hele paddock en beet hem meedogenloos waar hij hem bijten kon. We waren getuigen toen Rudolf in volle galop achter Sjors aanging, hem oppakte bij zijn manen en hem heel even van de grond tilde met zijn voorbeentjes. Sjors was voor even genezen.

We waren in die periode ook getuige van het volgende:

Uit de omschrijving “nog niet geslachtrijpe Ukkie” blijkt wel dat hij nog heel jong was in de periode waarin dit verhaal zich afspeelt. Hij deed zijn naam niet zo lang eer aan want Ukkie is een uit de kluiten gewassen Shetlander. Maar wel jong. En als het jong is wil het veel spelen, nietwaar? Ook met Orin die helemaal niet van spelletjes houdt.

Van Ukkie heb ik geleerd om vasthoudend te zijn als je wat wilt. Om met Orin te spelen heb je een buitenproportionele vasthoudendheid nodig kan ik je verklappen. Maar Ukkie had de tijd en nam de tijd….. de hele dag. Hij volgde haar overal, bleef jengelen door haar in haar hak te bijten of in elk ander lichaamsdeel wat in de buurt was. Orin gaf zich uiteindelijk gewonnen en rende samen met Ukkie door de paddock blij bokkend en springend. Met focus behaal je je doelen.